Turkish Must-Reads: Moris Farhi „Młodzi Turcy”

Pisarze znad Bosforu coraz częściej widywani są na półkach polskich księgarni. Rozkoszujemy się prozą Pamuka, na wskroś przesiąkniętą melancholią, owym uwielbionym przez noblistę hüzun. Wyczekujemy kolejnych powieści Şafak, by rozkoszować się energiczną, gwarną i nieustannie poddawaną przeobrażeniom Turcją, naszkicowaną wyobraźnią feministki. Pamuk i Şafak to już niemal literacki duet, równomiernie przelewający na stronach swoich powieści litry çayu, rakı i łez swoich bohaterów. Oprócz nich wielu innych, mniej mainstreamowych. Wśród nich mój ulubiony Moris Farhi. Co prawda, jego „Young Turks” od kilku lat znaleźć można w polskim przekładzie, jednak cieszy się w naszym kraju zdecydowanie mniejszą popularnością. A szkoda! Bo o ile niektóre fragmenty Pamuka czy Şafak brzmią jak oczywiste, przewodnikowe informacje o Turcji, o tyle u Farhiego czają się na nas informacyjne perełki, które potrafią zaskoczyć.

Moris Farhi, źródło: www.oynakbeyi.com

 

Farhi to brytyjski pisarz pochodzenia żydowskiego, urodzony w latach 30. w Turcji. Wiekowy starszy Pan od dawna nie mieszka już w kraju minaretów, co – podobnie jak w przypadku Orhana Pamuka – pomaga w nabraniu odpowiedniego dystansu, a jednocześnie skłania do większej dozy szczerości. Akcja „Młodych Turków” to poniekąd jego prywatne wspomnienia z czasów II Wojny Światowej, którym pisarz nadał wymiar literacki. Główni bohaterowie, tytułowi młodzi Turcy, to grupa związanych ze sobą rówieśników. Przyszło im dorastać w czasach, w których powojenna Turcja boryka się z biedą i wydaje się nie nadążać za reformami, jakie narzucił jej Kemal Atatürk. Znamienitym symbolem postępu staje się tu nowo budowana Ankara, na której historia nie odcisnęła dotąd żadnego piętna, a której błyskawiczny rozrost staje się symbolem nowej Turcji.

Dönme, pir, delikanlı – kim są bohaterowie „Młodych Turków”?

Tytułowych młodych Turków Farhi ubiera w odwagę, inteligencję i otwartość na świat. Znają kilka języków obcych, czytują poezję Nazım Hikmeta – tureckiego komunistę, o polskich korzeniach. Niektórych z nich, zgodnie z nomenklaturą Farhiego, określić możemy mianem delikanlı – młodzieńców z szaleństwem we krwi, próbujących za wszelką cenę dowieść siły swego charakteru. Inni to dönme, czyli Żydzi, których rodziny nawróciły się na islam. W tym multikulturowym świecie nie brakuje też Greków, Ormian oraz pozostałych mniejszości etnicznych. Zarówno w trakcie wojny jak i po niej ich kraj stanowi bezpieczną przystań dla wszystkich emigrantów oraz osób o dönmejskich korzeniach. Wbrew pozorom brak bezpośredniego zagrożenia życia nie czyni życia dönmejczyjków łatwym. Słynny już podatek majątkowy Varlık Vergisi, dotyka wszystkie mniejszości zamieszkujące Turcję, począwszy od Greków, przez Ormian i Żydów. Warto przypomnieć, że ta strategia wymyślona w celu usunięcia niemuzułmanów, zwanych także quasi-obywatelami, na margines tureckiego życia gospodarczego, dotknęła w tym okresie także emigrantów z Polski zamieszkujących wieś Polonezköy.  Z tą powolną śmiercią mniejszości, jak podatek nazwał sam Farhi, starają się walczyć sami Turcy..

Lektura obowiązkowa dla wszystkich pragnących dostać bilet do, odzianego w szkarłatne draperie, foyer tureckiej łaźni, w której relaksują się pełne biżuterii ciała tureckich kobiet. Ta i wiele innych podróży odkryją przed Wami samo sedno tureckiej kultury, obnażonej z szat, chust i hidżabów.

3 przemyślenia na temat “Turkish Must-Reads: Moris Farhi „Młodzi Turcy””

  1. ~Antek pisze:

    Bliski Wschód ma w sobie jakąś magię – zupełnie inna literatura.

  2. ~Tomdom pisze:

    Nie zgodzę się z jednym stwierdzeniem w Pani artykule, Safak nie jest feministką! Ona – bynajmniej w swoich książkach – nie wyznaje żadnej ideologii, ona spisuje po prostu historie kobiet. Okropność ich losu mówi sama za siebie i prosi się o reakcję, ale to jest zasługa literatury, nie ideologii feministycznej… Safak jest już w tej chwili wielką pisarką, nie feministką… zapraszam zresztą na mojego bloga, gdzie właśnie poświęciłem jej tekst

    http://domagalasiekultury.blog.pl/2014/09/15/elif-safak-szeherezada-znad-bosforu/

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>